Het herstel van de Europese visbestanden en de ecosystemen die hen in stand houden, moet een dringende politieke prioriteit zijn. Voor LIFE begint dit met een visserijbeheer dat alleen gebaseerd is op de beste beschikbare wetenschap.
In artikel 2, lid 2, van het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB) staat duidelijk dat vispopulaties boven een niveau moeten worden gebracht en gehouden dat de maximale duurzame opbrengst (MDO) kan opleveren. Toch is het visserijbeheer van de EU er voortdurend niet in geslaagd om dit te bereiken. Een belangrijke reden hiervoor is de manier waarop wetenschappelijk advies van de ICES wordt gegenereerd, geïnterpreteerd en toegepast. Biologische referentiepunten zoals Btrigger en Blim - bedoeld als waarschuwingsdrempels - zijn in plaats daarvan gebruikt als beheersdoelen, waardoor veel bestanden gevaarlijk dicht bij hun laagste levensvatbare niveau zijn gebleven. Tegelijkertijd gaan ICES-evaluaties vaak voorbij aan belangrijke ecologische realiteiten, zoals roofdier-prooi interacties, natuurlijke sterfteveranderingen, veranderende milieuomstandigheden en de natuurlijke leeftijds- en groottestructuur van vispopulaties.
De resultaten zijn nu zichtbaar in alle Europese wateren. Jaren van te optimistische biomassaramingen en quota die boven de voorzorgsniveaus zijn vastgesteld, hebben bijgedragen aan het herhaaldelijk instorten van bestanden en de achteruitgang op lange termijn - van koolvis tot kabeljauw, haring en sprot in de Oostzee, om er maar een paar te noemen. Deze mislukkingen wijzen op een systemisch probleem: wetenschappelijk advies wordt beperkt door beperkte modelparameters, een beperkte ecosysteemcontext en bestuursstructuren die het herstel van bestanden niet stimuleren.
Om deze trends te keren, moet de EU nauwkeurig onderzoeken hoe ICES-advies tot stand komt, meer op ecosystemen gebaseerde beoordelingen opdragen en ervoor zorgen dat het ontwerp en de toepassing van meerjarige beheersplannen (MAP's) het herstel van de bestanden ondersteunen in plaats van belemmeren. De unieke manier waarop de verzoeken van de EU en de ICES de MDO operationaliseren, moet dringend worden hervormd. Zonder duidelijker, op herstel gerichte richtsnoeren zullen visbestanden gevangen blijven in cycli van lage biomassa en zal de levensvatbaarheid van de visserij - vooral voor kleinschalige kustvloten - ernstig in het gedrang blijven komen.
Hervorming van de EU-ICES-overeenkomst is de meest kosteneffectieve stap naar herstel van de overvloed. De wetenschap moet in staat worden gesteld om advies te geven waardoor de visbestanden kunnen groeien, de vangstmogelijkheden worden uitgebreid en de veerkracht van kustgemeenschappen wordt hersteld.
LIFE staat klaar om bij te dragen aan dit hervormingsproces en heeft onlangs de Europese Commissie aangesproken door middel van een briefwisseling die hieronder is weergegeven. Door de kwaliteit en het gebruik van ICES-wetenschap te verbeteren, de besluitvorming te versterken en de wijsheid van vissers te integreren, kan de EU eindelijk zorgen voor gezonde zeeën, bloeiende visbestanden en duurzame bestaansmiddelen aan de kust.
LIFE/DG Merriebeurs oktober 2025
